AskMusa.org

نيايش

مقدمه اى بر دعا ونيايش



ربى اوراهام بن مئير ابن عزرا در قرن دوازدهم چنين نوشت كه موضوع اسرارآميزى نيست كه چرا ما تا اين اندازه فراوان دعا مى كنيم. اين شارح بزرگ كتاب مقدس و شاعر اهل اسپانيا? كه بعدها طى سفرهاى سالهاى اواخر عمر خود، تأثير دانش، فلسفه، زبان شناسى و شعر عرب را به اجتماعات يهودى خارج از قلمروى نفوذ اسلام منتقل ساخت? افزود كه پرسش واقعى اين است كه چرا ما بيش از اين دعا نمى كنيم. هركس كه واقعاً خد اوند را بشناسد قاعدتاً خود را چنان مجذوب و غرق انديشهء وجود خد-ا ميابد كه قادر نخواهد بود چندان كار ديگرى انجام دهد.

سنت با تمركز دادن به امر مقتضى دعاگزارى بر مواقع معينى از نيايش اجتماعى، زندگى را چنان كه بود قابل زيستن ساخت. با اين حال، در عمل يهوديان به واسطهء شكل هاى گوناگونى از نيايش، هرروزه چندين بار انديشه ها و واژگان خود را به سوى آسمان مى فرستند.

فعل نيايش در زبان ييديش واژهء "داوِن" است. تاكنون كسى ريشه هاى اين واژه را به گونه اى رضايت بخش تعيين نكرده است. يكى از فرضيه ها اين است كه اين واژه از كلمهء عربى "دعوا" مشتق شده است.

مواقع رسمى براى نيايش هاى ثابت بسته به روز متفاوت هستند. در "يوم كيپور" يا روز كيپور، كه مقدس ترين روز سال است، پنج مراسم نيايش وجود دارند. شبات، ايام اعياد و روز نخست هر ماه، هريك شامل چهار مراسم دعا هستند؛ حال آن كه روزهاى معمولى سال داراى سه نوبت مراسم نيايش مى باشند. اما شكل هاى ديگر نيايش اين فرآيند را به گونه هاى فراوان ديگرى از گفتگو با خد-اوند گسترش مى دهند، امرى كه به ويژه از راه دعاهاى بركت صورت مى گيرد. اين بركت ها دعاهايى هستند كه يهوديان پيش از اجراى هر "ميتصوا" ( فرمان مقدس يا همان صواب)، و نيز پيش و پس از خوردن و نوشيدن قرائت مى كنند. همچنين شكل هاى بى كلامى از نيايش نيز وجود دارند، همچون به صدا درآوردن "شوفار" (شيپورى از شاخ قوچ) در عيد "روش هشانا" يا همان نخستين روز سال عبرى، كه مى تواند به عنوان فريادى از خويشتن درون آدمى نگريسته شود.

نيايش فقط به معناى درخواست چيزها نيست. نيايش، در بنياد خود، گفتگويى با خد-اوند است. همان گونه كه آدميان قادر نيستند بدون صرف اوقاتى مختص گفتگو با عزيزان خود، با آنان روابطى معنى دار و پايدار برقرار كنند، نيايش نيز رابطه اى مستحكم ميان آدمى و خد-اوند ايجاد مى كند. به اين ترتيب، نيايش يهودى? افزون بر استدعاى برآوردن نيازهايمان از خد-اوند? او را سپاس مى گويد، تمجيد مى كند و با او به گفتگو مى پردازد.

نيايش يهودى همه جا صورت مى گيرد، اما نيايش گروهى? از آن جمله، مراسم ثابت روزانه? ترجيحاً در كنيسا برقرار مى شود. ضرورتى ندارد كه كنيسا ساختمانى عظيم و هيبت انگيز باشد. در واقع در ميان اجتماعات پايبندتر، بيشتر گرايش به سوى فضاهايى كوچك تر و خصوصى تر ديده مى شود كه در آنها هر فرد احساس مى كند كه مى تواند سهمى بيشتر ايفا كند.

هر كنيسا داراى يك گنجه اى بزرگ در جهت پيشين خود خواهد بود كه طومارهاى تورات در آن نگهدارى مى شوند، طومارهايى كه با دقت فراوان و با دست بر پوست نگاشته شده اند؛ يك ميز بزرگ قرائت كه نزديك به مركز قرار دارد و تورات به هنگام قرائت بر آن جاى داده مى شود، كه اين امر شامل روزهاى شبات، اعياد و ايام مقدس و دو روز از شش روز معمول هفته مى باشد؛ و نيز يك ميز سخنرانى كه رهبر مراسم در كنار آن مى ايستد. كنيسا داراى تعداد زيادى صندلى و احتمالاً ميزهايى در برابر اعضاى جماعت است، و شمار فراوانى كتاب نيز در آن جاى دارد. همچنين از آن رو كه كنيسا مكانى مقدس است، يهوديان آنجا است كه گرد مى آيند تا ساعات فراوانى را صرف مطالعهء تورات كنند. به اين ترتيب، كتابخانهء يك كنيسا نه تنها شامل كتب نيايش، بلكه اغلب شامل مجلدات گزيده اى از سه هزار سال آموزش يهودى نيز مى باشد. كنيسا همچنين داراى گونه اى حايل است كه به آن "مِخيتصا" مى گويند و بخش مردان را از زنان جدا مى كند.

از يهوديان انتظار مى رود كه حداقل براى سه نيايش ثابت به كنيسا بيايند. نيايش صبحگاهى در روزهاى عادى هفته معمولاً حدود 45 دقيقه به درازا مى انجامد، حال آن كه نيايش هاى بعد از ظهر و غروب كوتاه ترند و هر يك تنها 15 دقيقه به طول مى انجامند. (در بسيارى از كنيساها، نيايش بعدازظهر به آخرين وقت مجاز موكول مى شود تا بتوان نيايش غروب را پس از وقفه اى كوتاه آغاز كرد، به اين معنا كه هردو نيايش مى توانند در يكبار زيارت از كنيسا تركيب شوند.) در صبح هاى شبات و اعياد، مراسم دعا از دو تا سه ساعت يا بيشتر به طول مى انجامد؛ در روز كيپور، مردم درعمل همهء 24 ساعت شبانه روز را، جز چند ساعتى كه براى خواب در شب به خانه مى روند، در كنيسا مى گذرانند. گردهمايى در كنيسا و نيايش همراه يك جمع امرى بسيار مهم تلقى مى شود، چرا كه اين كار فضيلت جمعى ِ گروهى بزرگ تر را فرا مى خواند، جايى كه توانايى هاى روحى يك فرد مى تواند كمبودهاى ديگرى را جبران كند.

نيايش رسمى از ترتيبى معين از دعاها بهره مى برد كه در مجلدى به نام "سيدور" گرد آمده اند. شمار فراوانى از اين دعاها بسيار قديمى هستند و سابقهء برخى از آنها به دوران هاى كتاب مقدس مى رسد. دعاها عمدتاً به زبان عبرى هستند، جز شمار كمى از آنها كه به زبان آرامى مى باشند. آرامى زبانى هم ريشه با عبرى است كه در اجتماعات كهن اسرائيل و عراق به آن گفتگو مى شد. يهوديان تشويق مى شوند كه از زبان عبرى استفاده كنند، و با اين وجود، آنان مى توانند از هر زبانى كه مى فهمند بهره جويند. براى نيايش هاى طولانى تر در روزهاى اعياد، مجلدات جداگانه اى وجود دارد. نيايش غير رسمى كلمات خود فرد را به كار مى گيرد، هر چند كه كتاب "تهيليم"، يا همان "مزامير داوود"، بيان غايى روح نيايش يهودى تلقى مى شود و اغلب توسط كسانى كه وقتى اضافه را صرف نيايش خالصانه در خلوت مى كنند، مورد استفاده قرار مى گيرد.

انديشهء يهود دلايل فراوانى براى ضرورت نيايش توسط آدميان، در عين آن كه خد-اوند كاملاً از نيازهاى آنان آگاه است، ارائه مى دهد. دلايل زير از آن جمله اند:

الف) نيايش رتبهء معنوى ما را ارتقاء مى دهد. ما با دعا كردن به گونه اى مؤثر، انسان هايى متفاوت و بهتر مى شويم و شايستگى بيشترى براى آنچه مى طلبيم پيدا مى كنيم. ب) نيايش باعث مى شود كه ما عطاياى او را به درستى به كار بريم. خد-اوند، در انديشهء يهود، در درجهء نخست يك "بخشنده" است. او به عنوان يك موجود كامل، قادر به دريافت چيزى نيست. ارادهء او بر آن است كه به ما، تا آنجا كه بتوانيم به گونه اى مؤثر از آن استفاده كنيم، خير عطا كند. آنگاه كه ما به منبع هدايايى كه او مى خواهد اعطا كند اذعان مى كنيم، احتمال بيشترى هست كه ما آن هدايا را به گونه اى سودبخش به كار گيريم، نه آن كه چنان كه آدميان اغلب حتى با بزرگترين هدايا مى كنند، از آن عطايا سوء استفاده كنيم. ج) نيايش به ما يادآورى مى كند كه چه چيزى بر زندگى ما فرمان مى راند. ما ، حتى به عنوان افرادى معتقد، آسان مى توانيم خود را در اين دنيا گم كنيم، دنيايى كه به نظر مى رسد هم به گونه اى تصادفى عمل مى كند و هم در عين حال، تابع قوانين قابل آزمون طبيعت است. خدا-وند مى تواند در صندلى عقب خودآگاه ما بنشيند. نيايش به ما يادآورى مى كند كه خد-اوند علت وراى همهء علل است. تنها او است كه مسئول هستى و خشنودى ما است. وقتى كه ما به سوى خد-اوند دعا نمى گزاريم، در نتيجه به سوى عوامل ديگرى دعا گزارده ايم كه باور داريم كيفيت زندگى ما را كنترل مى كنند.

ما در آينده، طى مقاله اى ديگر، به ساختار نيايش باز خواهيم گشت.

AskMusa Now!

2007 AskMusa.org | All Rights Reserved

Kintera Empowered Community